human rights watch

lördag 7 mars 2026

Iran’s Kurdish parties are speaking in a new register as the war deepens, not only warning of risk, but preparing openly for political rupture.

 


Iran’s Kurdish parties are speaking in a new register as the war deepens, not only warning of risk, but preparing openly for political rupture.



In a first joint statement issued on 2 March, the Alliance of Political Forces of Iranian Kurdistan said Iran is entering its “most decisive days” after the killing of Ayatollah Ali Khamenei and several senior commanders. The group argued that decades of the Islamic Republic’s regional policies and military ambitions helped produce the current conflict, and that recent strikes have accelerated what it called a structural collapse.

The alliance insisted the war should not be framed as a conflict between Iran’s people and the United States, Israel, or the international community. It described the state as having taken society “hostage”, and pointed to past crackdowns, arrests, and killings as evidence of a system built on repression rather than consent.

At the same time, the statement read like a practical guide for a fragile moment. It urged residents in Kurdish provinces to stay organised, protect public institutions and services, avoid individual revenge, and keep a distance from military and security sites. It also appealed directly to armed forces stationed in Kurdish areas to separate from what it called the remnants of the state and avoid targeting civilians.

The alliance brings together five major parties, while two other Komala factions declined to sign, a reminder that Kurdish politics remains divided even as the stakes rise.

Tap the link in bio to read the full report on what the statement signals, and why Kurdish regions could become strategically central if authority fractures.

پارتە کوردییەکانی ئێران لە تۆمارێکی نوێدا قسە دەکەن لەگەڵ قووڵبوونەوەی شەڕ، نەک تەنها هۆشداری دەدەن لە مەترسی، بەڵکو بە ئاشکرا خۆیان بۆ پچڕانی سیاسی ئامادە دەکەن.


هاوپەیمانی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران لە یەکەمین بەیاننامەی هاوبەشدا کە لە ٢ی ئازاردا بڵاویکردەوە، ڕایگەیاندووە کە ئێران دوای کوژرانی ئایەتوڵڵا خامنەیی و چەند فەرماندەیەکی باڵا دەچێتە ناو "چارەنووسسازترین ڕۆژەکانی" خۆیەوە. ئەو گرووپە ئاماژەی بەوەدا کە دەیان ساڵ لە سیاسەتی ناوچەیی و تەماحە سەربازییەکانی کۆماری ئیسلامی یارمەتیدەر بووە بۆ بەرهەمهێنانی ململانێی ئێستا و لێدانەکانی ئەم دواییە بووەتە هۆی خێراترکردنی ئەوەی کە بە داڕمانی پێکهاتەیی ناوی دەبات.


هاوپەیمانییەکە پێداگری لەسەر ئەوە کردووە کە نابێت شەڕەکە وەک ململانێی نێوان گەلی ئێران و ئەمریکا، ئیسرائیل، یان کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی لە چوارچێوەیەکدا دابنرێت. دەوڵەتی بەو شێوەیە وەسف کردووە کە کۆمەڵگای بە "بارمتە" گرتووە، ئاماژەی بە سەرکوتکردن و گرتن و کوشتنەکانی ڕابردوو کردووە وەک بەڵگەیەک بۆ سیستەمێک کە لەسەر سەرکوت بنیات نراوە نەک ڕەزامەندی.


لە هەمان کاتدا بەیاننامەکە وەک ڕێبەرێکی پراکتیکی بۆ ساتێکی ناسک خوێندرایەوە. داوا لە دانیشتوانی پارێزگا کوردنشینەکان دەکات کە بە ڕێکوپێک بمێننەوە و دامودەزگا و خزمەتگوزارییە گشتیەکان بپارێزن و خۆیان لە تۆڵەسەندنەوەی تاکەکەسی بەدوور بگرن و دووری لە شوێنە سەربازی و ئەمنییەکان بپارێزن. هەروەها ڕاستەوخۆ بانگەوازی بۆ هێزە چەکدارەکانی جێگیر لە ناوچە کوردنشینەکان کرد کە جیاببنەوە لەوەی کە بە پاشماوەی دەوڵەت ناوی دەبات و خۆیان لە بەئامانجگرتنی خەڵکی سڤیل بەدوور بگرن.


هاوپەیمانییەکە پێنج حزبی گەورە کۆدەکاتەوە و دوو فراکسیۆنی دیکەی کۆمەڵەش ئامادە نەبوون واژۆ بکەن، ئەمەش بیرهێنانەوەیە کە سیاسەتی کوردی تەنانەت لەگەڵ بەرزبوونەوەی گرەوەکانیشدا بە دابەشبوون دەمێنێتەوە.


بۆ خوێندنەوەی تەواوی ڕاپۆرتەکە لە بایۆدا پەنجە بنێ کە بەیاننامەکە ئاماژەیە بۆ چی، و بۆچی ناوچە کوردستانییەکان دەتوانن ببنە ناوەندی ستراتیژی لە ڕووی ستراتیژییەوە ئەگەر دەسەڵات بشکێت.

Partiyên Kurd ên Îranê bi awayekî nû diaxivin, ne tenê hişyariya xetereyê didin, lê bi eşkereyî ji bo şikestina siyasî amade dibin.


Di daxuyaniyek hevbeş a yekem de ku di 2ê Adarê de hat weşandin, Hevpeymaniya Hêzên Siyasî yên Kurdistana Îranê got ku Îran piştî kuştina Ayetullah Elî Xameneyî û çend fermandarên payebilind dikeve "rojên xwe yên herî biryardar". Komê îdia kir ku dehsalên polîtîkayên herêmî û armancên leşkerî yên Komara Îslamî bûne alîkar ku pevçûna heyî çêbibe, û êrîşên dawî tiştê ku ew jê re dibêjin hilweşîna avahîsaziyê bileztir kirine.


Hevpeymaniyê israr kir ku divê şer wekî pevçûnek di navbera gelê Îranê û Dewletên Yekbûyî, Îsraîl, an civaka navneteweyî de neyê çarçovekirin. Wê dewletê wekî "rehîn" girtina civakê bi nav kir, û bal kişand ser serkutkirin, girtin û kuştinên berê wekî delîlên pergalek ku li ser tepeserkirinê hatiye avakirin ne li ser razîbûnê.


Di heman demê de, daxuyanî wekî rêbernameyek pratîkî ji bo kêliyek nazik xwend. Wê ji niştecihên parêzgehên Kurdî xwest ku rêxistinkirî bimînin, sazî û karûbarên giştî biparêzin, ji tolhildana takekesî dûr bisekinin, û ji cihên leşkerî û ewlehiyê dûr bisekinin. Her wiha rasterast bang li hêzên çekdar ên li deverên Kurdî kir ku ji tiştê ku ew wekî bermahiyên dewletê bi nav dike veqetin û ji hedefgirtina sivîlan dûr bisekinin.


Ev hevpeymanî pênc partiyên sereke tîne cem hev, di heman demê de du fraksiyonên din ên Komala red kirin ku îmze bikin, ev jî bîranînek e ku siyaseta Kurdî her çend xetere bilind dibin jî, parçebûyî dimîne.


Ji bo xwendina raporê tevahî li ser tiştê ku daxuyanî nîşan dide û çima herêmên Kurdî dikarin bibin navendî yên stratejîk ger desthilatdarî parçe bibe, li ser lînka di biyografiyê de bikirtînin.

Inga kommentarer:

Skicka en kommentar