human rights watch

lördag 4 juli 2026

The history of Kurdistan is being stolen by the enemies of this nation. This mummified body was Diako, the king of Media, and was found in Sanandaj 14 years ago.

 The history of Kurdistan is being stolen by the enemies of this nation. This mummified body was Diako, the king of Media, and was found in Sanandaj 14 years ago.

 The mummy of the great Diako was discovered 14 years ago during the construction of a street in Hassan village of East Sanaa, but as always, the invaders disappeared this relic and Kurdish identity to an unknown location Cyrus the Achaemenid published them. I wonder if this is Cyrus, whose tomb is it for? The amount of awareness of our history and identity can affect our identity and beliefs, especially now that social media has made it easier for us to do so..Diako (or Diaoku) was the founder and first king of the Median kingdom, who was able to unite the scattered tribes of Media and turn them into an independent state. Relying on his justice and wisdom, he was first elected as a judge and arbiter of the people's problems. After uniting the tribes of Media, he was elected as king. Diako's key actions during his 53-year reign include the following: Building the capital: He ordered the construction of a single capital called Hegmatane (modern-day Hamadan) and fortified it with seven interlocking walls. Independence from Assyria: Diako was the first Median king who was able to free the Medes from the domination of the powerful Assyrian Empire and gain political independence. Historical information about him is mostly based on the writings of Herodotus, the Greek historian. Would you like to learn more about the era of Diako's successors (such as Hoxhastra or Phrygian), the religion and civilization of the Medes, or how the capital of Hegmatane was formed?

 

 

 Diako
Introducing Diako, the first king of the Median kingdom
This article takes 2 minutes to read
The biography of Diako, who was the founder and first king of the Median kingdom, is very famous and popular due to the establishment of the history of Hamedan province in the past.

Diako's life
Diako or Diako was the founder and first king of the Median kingdom. His name is mentioned in various sources in different ways; including Herodotus, who wrote his name as "Deukes". The name Diako is derived from the Iranian word -Dahyu-ka (دَهْيوكَ) meaning land. This content is quoted from Wikipedia Diako.

The exact date of Diako's reign is not exactly known and probably covers most of the first half of the 7th century BC. According to Herodotus, Diako reigned for 53 years.

According to Herodotus, Diakos was the first king of Media to gain independence from the Assyrians. He had a plan to create a unified Median government, and during a period of lawlessness in Media, he tried to administer justice in his village and gained a reputation as an impartial judge. In this way, his sphere of activity expanded, and people from other villages also came to him until he finally announced that this position had become a nuisance for him and was unwilling to continue working. Following this resignation, theft and unrest increased, and the Medes gathered and this time elected him as king.

Diako's first act after becoming king was to appoint guards for himself and also to build a capital. The city that Diako chose for this purpose was called Hegmataneh in Old Persian and Ecbatana in Greek, which is known as modern Hamadan. Hegmataneh means "meeting place" or "city for all", referring to the gathering of the formerly scattered Median tribes. In the late 8th century BC, he ordered the construction of a fortified hilltop fortress in the city to house all military, government, and treasury affairs.

In 715 BC, Sargon II, king of Assyria, learned that Diako had allied himself with the first chiefs, the king of Urartu. He kept an eye on Diako and, during his war with the Menes, re-entered Media to end what he claimed was "anarchy" there. He eventually captured Diako and exiled him and his family to Hamath (in modern-day Syria). Diako was succeeded by his son Phortysh, who ruled for 22 years.

Diako's successor
After Diako, his son Phortys succeeded him and ruled for 22 years, although some scholars believe that he ruled for fifty-three years (from 678 to 625 BC). During his reign, he subdued Persia and waged war against other peoples of the Iranian plateau. He invaded Assyria; the Medes were defeated in this attack, and Phortys was killed in the midst of the war.

 

مێژووی کوردستان لە لایەن دوژمنانی ئەم میللەتەوە دەدزرێت. ئەم لاشە مۆمیاکراوە دیاکۆ پاشای میدیا بووە و ١٤ ساڵ لەمەوبەر لە شاری سنە دۆزراوەتەوە.

مۆمیایی دیاکۆی مەزن 14 ساڵ پێش ئێستا لە کاتی دروست کردنی  شەقامێکی حەسن ئاوای  سنەی ڕۆژهەڵات دۆزرایەوە، بەڵام وەکوو هەرکات داگ.یرکەران ئەم ئاسەوار و ناسنانامەی کوردیان بە سەروشوێن کرد بۆ شوێنی نادیار تاکوو پاکتاوی ناسنامەی کورد دەرێژەبدەن و لە شوێنێک‌تر بە چوار بەڵگەی بێ بنەما  بە ناوی خۆیان زەوتی بکەن   ئەم ڤیدیۆ لە سۆشیال میدیا بڵاوبووە، کە بەناوی مۆمیایی کۆرش پاشای هەخامەنشی بڵاویان کردووە. بۆم پرسیارە ئەگەر ئەمە کۆرشە ئەو مقبرە لە مەرودەشتی شیرازە بۆ کێیە؟ بڕی ئاگایی لە مێژوو و ناسنامەی خۆمان ئەبێتە هۆکاری ئەوەی داگ.یرکار کاری بەسەر هویەت و باوەڕەکانمان بێت بە تایبەت کە ئێستا سۆشیال میدیا بە تەواوی کار ئاسانی بۆ ئەم بابەتە کردووە.

دیاکۆ (یان دیاکۆ) دامەزرێنەر و یەکەم پاشای شانشینی ماد بوو، کە توانی هۆزە پەرشوبڵاوەکانی میدیا یەکبخات و بیکاتە دەوڵەتێکی سەربەخۆ. بە پشتبەستن بە دادپەروەری و حیکمەتی خۆی، سەرەتا وەک دادوەر و ناوبژیوانی کێشەکانی خەڵک هەڵبژێردرا. دوای یەکخستنی هۆزەکانی میدیا، وەک پاشا هەڵبژێردرا. کارە سەرەکییەکانی دیاکۆ لە ماوەی ٥٣ ساڵەی حوکمڕانیدا بریتین لەمانەی خوارەوە: دروستکردنی پایتەخت: فەرمانی دروستکردنی یەک پایتەختی بە ناوی هێگمەتانە (هەمەدانی ئەمڕۆ) دا و بە حەوت دیواری یەکتر گرێدراو بەهێزی کرد. سەربەخۆیی لە ئاشوور: دیاکۆ یەکەم پاشای ماد بوو کە توانی مادەکان لە ژێر هەژموونی ئیمپراتۆریەتی بەهێزی ئاشوور ڕزگار بکات و سەربەخۆیی سیاسی بەدەست بهێنێت. زانیارییە مێژووییەکان دەربارەی ئەو زیاتر لەسەر نووسراوەکانی هێرۆدۆتۆس، مێژوونووسی یۆنانی. حەز دەکەیت زیاتر بزانیت دەربارەی سەردەمی جێنشینەکانی دیاکۆ (وەک هۆکسهاسترا یان فریجیان)، ئایین و شارستانیەتی مادەکان، یان چۆن پایتەختی هێگماتانێ دروست بووە.

دیاکۆ
ناساندنی دیاکۆ یەکەم پاشای شانشینی ماد
ئەم بابەتە ٢ خولەکی دەوێت بۆ خوێندنەوە
ژیاننامەی دیاکۆ کە دامەزرێنەر و یەکەم پاشای شانشینی ماد بووە، بەهۆی دامەزراندنی مێژووی پارێزگای هەمەدان لە ڕابردوودا زۆر بەناوبانگ و جەماوەرییە.

ژیانی دیاکۆ
دیاکۆ یان دیاکۆ دامەزرێنەر و یەکەم پاشای شانشینی ماد بووە. ناوی ئەو لە سەرچاوەی جۆراوجۆردا بە شێوازی جیاواز هاتووە؛ لەنێویاندا هێرۆدۆتس کە ناوی خۆی بە "دیوکس" نووسیوە. ناوی دیاکۆ لە وشەی ئێرانی -Dahyu-ka (دَهْيوکَ) بە واتای خاک وەرگیراوە. ئەم ناوەڕۆکە لە ویکیپیدیا دیاکۆ وەرگیراوە.

مێژووی وردی سەردەمی دیاکۆ بە وردی نازانرێت و ڕەنگە زۆربەی نیوەی یەکەمی سەدەی حەوتەمی پێش زایین بگرێتەوە. بە گوتەی هێرۆدۆت، دیاکۆ بۆ ماوەی ٥٣ ساڵ حوکمڕانی کردووە.

بە گوێرەی هیرۆدۆتس، دیاکۆس یەکەم پاشای میدیا بووە کە سەربەخۆیی لە ئاشوورییەکان بەدەستهێناوە. پلانێکی بۆ دروستکردنی حکومەتێکی یەکگرتووی ماد هەبوو، لە ماوەی بێ یاسایی لە میدیا، هەوڵی بەڕێوەبردنی دادپەروەری لە گوندەکەی خۆیدا و ناوبانگێکی وەک دادوەرێکی بێلایەن پەیدا کرد. بەم شێوەیە کایەی چالاکییەکانی فراوانتر بوو، خەڵکی گوندەکانی دیکەش هاتنە لای تا دواجار ڕایگەیاند کە ئەم پۆستە بۆی بووەتە بێزارکەر و ئامادە نییە بەردەوام بێت لە کارکردن. دوابەدوای ئەم دەستلەکارکێشانەوەیە، دزی و نائارامی زیاتر بوو، مادەکان کۆدەبنەوە و ئەمجارەیان وەک پاشا هەڵیانبژارد.

یەکەم کردەوەی دیاکۆ دوای بوون بە پاشا دانانی پاسەوان بوو بۆ خۆی و هەروەها دروستکردنی پایتەخت. ئەو شارەی کە دیاکۆ بۆ ئەم مەبەستە هەڵیبژاردووە، بە فارسی کۆن ناوی هێگمەتانە و بە یۆنانی ناوی ئێکباتانا بووە کە بە هەمەدانی مۆدێرن ناسراوە. هەگمەتانە بە واتای "شوێنی کۆبوونەوە" یان "شار بۆ هەمووان" دێت، کە ئاماژەیە بۆ کۆبوونەوەی هۆزە مادەکانی پێشوو کە پەرش و بڵاو بوون. لە کۆتایی سەدەی هەشتەمی پێش زایین فەرمانی دروستکردنی قەڵایەکی قەڵادار لە سەر گردەکە لە شارەکەدا دەرکرد بۆ ئەوەی هەموو کاروباری سەربازی و حکومی و گەنجینەی تێدا بێت.

لە ساڵی ٧١٥ پێش زایین، سارگۆنی دووەم، پاشای ئاشوور، زانی کە دیاکۆ هاوپەیمانی لەگەڵ سەرۆک عەشیرەتە یەکەمەکان کردووە کە پاشای ئورارتو بووە. چاوی ​​لەسەر دیاکۆ بوو و لە کاتی شەڕەکەیدا لەگەڵ مێنێسەکاندا، دووبارە هاتەوە ناو میدیا بۆ ئەوەی کۆتایی بەو شتە بهێنێت کە بانگەشەی ئەوە دەکرد لەوێ "ئانارشی"یە. لە کۆتاییدا دیاکۆی گرت و خۆی و خێزانەکەی دوورخستەوە بۆ حەمات (لە سوریای ئەمڕۆ). دوای دیاکۆ فۆرتیشی کوڕی گرتەوە و بۆ ماوەی ٢٢ ساڵ حوکمڕانی کرد.

جێنشینی دیاکۆ
دوای دیاکۆ، فۆرتیس کوڕی جێنشینی گرتەوە و ٢٢ ساڵ حوکمڕانی کرد، هەرچەندە هەندێک لە زانایان پێیان وایە پەنجا و سێ ساڵ (لە ٦٧٨ تا ٦٢٥ پێش زایین) حوکمڕانی کردووە. لە سەردەمی حوکمڕانیدا فارسی ملکەچ کرد و لە دژی گەلانی تری فەلاتی ئێران شەڕی کرد. هێرشی کردە سەر ئاشوور؛ مادەکان لەم هێرشەدا شکستیان هێنا و فۆرتیس لە ناوەڕاستی شەڕەکەدا کوژرا..

 Dîroka Kurdistanê ji aliyê dijminên vî miletî ve tê dizîn. Cenazeyê mumyakirî yê Dîyako Paşayê Medyayê 14 sal berê li Senayê hat dîtin.

Mûmya Dîyakoyê mezin 14 sal berê di dema çêkirina kolanekê li gundê Hesen ê Rojhilatê Senayê de hat dîtin, lê wekî her carê, dagirkeran ev bermahiyê û nasnameya Kurd birin cihekî nenas û Kîrosê Axamenişî ew weşandin. Ez meraq dikim gelo ev Kîros e, gorra kê ye? Asta hişyariya dîrok û nasnameya me dikare bandorê li nasname û baweriyên me bike, nemaze niha ku medyaya civakî ji me re hêsantir kiriye ku em vê yekê bikin.Diako (an Diaoku) damezrîner û yekem padîşahê padîşahiya Medyayê bû, ku karîbû eşîrên belavbûyî yên Medyayê bike yek û wan bike dewletek serbixwe. Bi baweriya xwe ya li ser edalet û şehrezayiya xwe, ew pêşî wekî dadwer û hakemê pirsgirêkên gel hate hilbijartin. Piştî ku eşîrên Medyayê kir yek, ew wekî padîşah hate hilbijartin. Kiryarên sereke yên Diako di dema serweriya wî ya 53 salan de ev in: Avakirina paytextê: Wî ferman da avakirina paytextek yekane bi navê Hegmatane (Hemadana îroyîn) û ew bi heft dîwarên girêdayî xurt kir. Serxwebûn ji Asûryayê: Diako yekem padîşahê Medyayê bû ku karîbû Medan ji serdestiya Împeratoriya Asûrî ya bihêz rizgar bike û serxwebûna siyasî bi dest bixe. Agahiyên dîrokî yên li ser wî bi piranî li ser nivîsên Herodotus, dîroknasê Yewnanî ne. Ma hûn dixwazin di derbarê serdema cîgirên Diako (wek Hoxhastra an Frîgî), ol û şaristaniya Medyan, an jî çawa paytexta Hegmatane hate avakirin de bêtir fêr bibin?

 Diako
Danasîna Diako, padîşahê yekem ê padîşahiya Medyayê
Xwendina vê gotarê 2 deqîqeyan digire
Jînenîgariya Diako, ku damezrîner û padîşahê yekem ê padîşahiya Medyayê bû, ji ber damezrandina dîroka parêzgeha Hemedanê di demên berê de pir navdar û populer e.

Jîyana Diako
Diako an Diako damezrîner û padîşahê yekem ê padîşahiya Medyayê bû. Navê wî di çavkaniyên cûrbecûr de bi awayên cûda tê behs kirin; di nav de Herodotus, ku navê wî wekî "Deukes" nivîsandiye. Navê Diako ji peyva Îranî -Dahyu-ka (دَهْيوكَ) tê ku tê wateya erd. Ev naverok ji Wîkîpediya Diako hatiye vegotin.

Dîroka rastîn a serweriya Diako bi tevahî nayê zanîn û dibe ku piraniya nîvê yekem ê sedsala 7-an a berî zayînê vedihewîne. Li gorî Herodotus, Diako 53 salan serwerî kiriye.

Li gorî Herodotus, Diako yekem padîşahê Medyayê bû ku ji Asûriyan serxwebûn bi dest xist. Wî planek hebû ku hikûmetek yekgirtî ya Medyayê ava bike, û di serdema bêqanûniyê de li Medyayê, wî hewl da ku li gundê xwe edaletê bicîh bîne û wekî dadwerek bêalî navûdengek bi dest xist. Bi vî rengî, qada çalakiya wî berfireh bû, û mirovên ji gundên din jî hatin ba wî heta ku wî di dawiyê de ragihand ku ev meqam ji bo wî bûye aciziyek û ne amade ye ku berdewam bike bi xebatê. Piştî vê îstifayê, dizî û bêaramiyê zêde bûn, û Med kom bûn û vê carê ew wekî padîşah hilbijartin.

Piştî ku Diako bû padîşah, yekem kiryara Diako ew bû ku ji bo xwe cerdevanan tayîn bike û her weha paytextek ava bike. Bajarê ku Diako ji bo vê armancê hilbijartibû bi Farisiya Kevin Hegmataneh û bi Yewnanî Ecbatana, ku wekî Hemedana nûjen tê zanîn, dihat nasîn. Hegmataneh tê wateya "cihê civînê" an "bajarê hemûyan", ku behsa kombûna eşîrên Medyayê yên berê belavbûyî dike. Di dawiya sedsala 8-an a berî zayînê de, wî ferman da ku kelehek li ser girêkî ya bi hêz li bajêr were çêkirin da ku hemî karûbarên leşkerî, hikûmetî û xezîneyê bicîh bike.

Di sala 715 BZ de, Sargon II, padîşahê Asûrê, hîn bû ku Diako bi serokên pêşîn, padîşahê Urartu, re hevalbendî kiriye. Wî çavê xwe li Diako girt û di dema şerê wî yê bi Menes re, dîsa ket Medyayê da ku tiştê ku ew îdia dikir "anarşî" li wir bi dawî bike. Di dawiyê de wî Diako girt û ew û malbata wî sirgûnî Hamatê (li Sûriyeya îroyîn) kir. Piştî Diako kurê wî Phortysh hat, ku 22 salan hukum kir.

Cihê Diako
Piştî Diako, kurê wî Phortys hat şûna wî û 22 salan hukum kir, her çend hin zanyar bawer dikin ku wî pêncî û sê salan hukum kir (ji 678 heta 625 BZ). Di dema hukumdariya xwe de, wî Faris bindest kir û li dijî gelên din ên deşta Îranê şer kir. Wî êrîşî Asûrê kir; Med di vê êrîşê de têk çûn, û Phortys di nîvê şer de hat kuştin.

Inga kommentarer:

Skicka en kommentar